Özdeşleşme ve Bilincin Konumu -2

Özdeşleşme zihnin doğal eğilimlerinden biridir. Zihin fenomenleri tanımlar, onlara anlam verir ve çoğu zaman onları “ben” ile ilişkilendirir. “Ben doktorum”, “bu benim arabam”, “ben iyi bir oyuncuyum” gibi ifadeler zihnin fenomenleri sahiplenme ve kimlikle ilişkilendirme biçimidir. Bu nedenle özdeşleşme zihnin doğasında bulunan bir özelliktir.

Fakat özdeşleşmenin insan tarafından gerçekten yaşanıp yaşanmaması bilincin konumuna bağlıdır.

Bilinç yerinde olmadığında zihin merkez hâline gelir. Zihnin ürettiği kimlikler ve değerler gerçek kabul edilir. İnsan bu kimliklerle özdeşleşir ve onları korumaya başlar. Böylece kimlikler, değerler ve beklentiler zamanla yük oluşturabilir.

Bilinç yerinde olduğunda ise zihin yine tanımlar yapabilir ve kimlikler oluşturabilir. Fakat bilinç bunların zihnin üretimi olduğunu görebilir. Kimlik de, değer de ve özdeşleşme de birer fenomen olarak görülür. Bu nedenle kişi zihnin ürettiği kimliklerle kendisini bir tutmaz ve yük oluşmaz.

Bu nedenle denebilir ki:

Özdeşleşme zihnin bir özelliğidir;

fakat özdeşleşmenin yaşanıp yaşanmaması bilincin konumuna bağlıdır.

Bilinç yerinde olduğunda zihin üretmeye devam eder fakat insan bu üretimlerin içinde kaybolmaz.

Mahmut Turut 2026