Özgürlük: Bilginin ve Değerin Temeli

Özgürlük yalnızca bir hak ya da imkân değildir; bilginin ve değerin ortaya çıkabilmesi için temel bir şarttır. İnsan özgür olmadığında neyi gerçekten bildiğini ne de neye göre yaşadığını açık biçimde görebilir.

Kavram oluşturmak, aklın dış dünyayı anlamlandırma çabasıdır. İnsan nesneleri tanır, ayırır, sınıflandırır ve adlandırır. Fakat bu süreç, ancak akıl önyargılardan ve hazır kabullerden bir ölçüde özgürleştiğinde sağlıklı işler. Aksi hâlde insan kavram kurduğunu sanır; fakat aslında öğrendiğini tekrar eder. Bu yüzden özgürlük, gerçek kavrayışın ön koşuludur.

Aynı şekilde “olması gereken”i yaşamak da özgürlük gerektirir. Değer, dışarıdan alınan bir kural değil; fark edilerek yaşanan bir yöneliştir. İnsan neyin doğru olduğunu gördüğünde, buna uygun yaşayabilmesi için özgür olmalıdır. Özgürlük yoksa, değer bilinse bile yaşanamaz; kişi bildiği ile yaşadığı arasında bölünür.

Bu nedenle özgürlük iki alanda da belirleyicidir: hem bilgide hem eylemde. Özgürlük, kavramın sahih olmasını sağlar; aynı zamanda değerin yaşanmasına imkân verir. Biri düşüncede doğruluğu, diğeri yaşamda bütünlüğü mümkün kılar.

Sonuç olarak denebilir ki: Özgürlük, hem doğru bilmenin hem de doğru yaşamanın şartıdır. Çünkü insan ancak özgür olduğunda gerçekten kavrar ve gerçekten yaşar.

— Mahmut Turut