Akış Bozulur mu ki İrade Devreye Girsin

Akış bozulur mu ki irade devreye girsin? Bu soru çok yerinde. Çünkü burada ince ama belirleyici bir ayrım var.

Akış bozulmaz. Bozulan akış değil, bilincin akışla olan temasıdır.  Akış, Öz’ün zamandaki işleyişidir; bütünün düzenidir; çelişkisizdir ve kesintisizdir. Dolayısıyla akışta bozulma olmaz.

Peki o hâlde irade neden devreye giriyor gibi görünür? Çünkü:

• Bilinç parçayla özdeşleşir

• Parça kendini merkez sanır

• Akış, parçanın beklentilerine uymadığında

• Zihin “bir şey yanlış” der. İşte burada bozulan akış değil, bilincin konumudur.

Parçadan bakan bilinç için akış “bozulmuş gibi” görünür. Bu görünüm, iradeyi çağırır:

• Düzeltmeliyim

• Müdahale etmeliyim

• Olması gerekeni oldurmalıyım

İrade burada ontolojik değil, psikolojiktir. Yani varlığın değil, parçanın savunma refleksidir. Bu yüzden daha doğru ifade şudur: Akış bozulduğu için irade devreye girmez; bilinç akıştan koptuğunu sandığı için irade üretir.

Akışta kalan için:

• İrade gerekmez

• Müdahale ihtiyacı doğmaz

• Seçim yükü oluşmaz

Ama bilinç parçada ise:

• Akış hâlâ sürer

• Fakat kişi onu taşıyarak yaşar

• Taşıma hâli “irade” diye adlandırılır

Sonuç olarak:

• Akış hiçbir zaman bozulmaz

• Bozulan, bilincin yeridir

• İrade, akışı düzeltmez

• Sadece parçanın çelişkisiyle baş etmeye çalışır

 Sorunun cevabı nettir:

Akış bozulmaz. İrade, bozuldu sanılan yerde ortaya çıkar. 

Mahmut Turut  2025