Aynı Fenomen, Farklı Deneyim

Fenomen ortaktır; deneyim konuma göre şekillenir. Yani ya yük yaşanır ya fenomen yaşanır. Hayatın içinde ortaya çıkanlar aynıdır. Bir söz duyulur, bir duygu yükselir, bir olay gerçekleşir. Bunlar fenomendir ve herkes için ortak bir zeminde belirir. Fakat bu fenomenin nasıl yaşanacağı, bilincin nerede durduğuna bağlıdır.  

Bilinç zamanda ise fenomen olduğu gibi kalmaz. Geçmiş devreye girer. Yorum eklenir. Değerler ölçü olur. Kimlik devreye girer. Fenomen genişler, ağırlaşır ve süreklilik kazanır. Artık yaşanan şey fenomen değil, yüktür. Aynı söz birinde yalnızca duyulur, diğerinde ise geçmişle birleşir, anlam büyür, kimliğe değerek yük hâline gelir.

Bilinç yerinde ise durum farklıdır. Fenomen yine ortaya çıkar. Duygu gelir, düşünce belirir, olay yaşanır. Fakat bilinç bunları tutmaz. Görür ve geçmesine izin verir. Bu yüzden yaşanan şey değişmez, ama yaşanma biçimi tamamen değişir. Burada fenomen genişlemez. Süreklilik oluşmaz. Yük doğmaz.

Sonuç olarak: Fenomen ortaktır. Ama deneyim ortak değildir. Bilinç zamanda ise yük yaşanır. Bilinç yerinde ise fenomen yaşanır. Ve insanın yaşadığı şey, olanın kendisinden çok, bilincin nerede durduğudur.

Mahmut Turut  2026