Bilim Nedir?

Hayatın içinde bir şey olur. Bir cisim düşer, bir ses duyulur, bir ışık görülür, bir beden ısınır. Bunların hepsi olanın kendisidir. Yani fenomendir. Fenomen, olduğu gibi vardır. Henüz anlam yoktur, yorum yoktur. Sadece olan vardır.

Fakat insan yalnızca olanı görmekle kalmaz. Onu anlamak ister. İşte bu noktada zihin devreye girer. Görüleni açıklamaya başlar. “Bu yerçekimi.” “Bu enerji.” “Bu ısı.” “Bu basınç.” İşte bu açıklamalar, tanımlardır.

Bilim tam olarak burada ortaya çıkar. Bilim, fenomenleri inceler. Onları sınıflandırır, ölçer, karşılaştırır ve açıklamak için kavramlar üretir. Bu kavramlar, fenomenin kendisi değildir. Fenomen hakkında üretilmiş tanımlardır.

Bir taş yere düşer. Bu bir fenomendir. “Yerçekimi vardır” denir. Bu bir tanımdır. Bir su kaynar. Bu bir fenomendir. “Su 100 derecede kaynar” denir. Bu bir tanımdır. Bir ses duyulur. Bu bir fenomendir. “Bu 440 Hz frekansında bir sestir” denir. Bu bir tanımdır. Bir ışık kırılır.  Bu bir fenomendir. “Bu ışığın kırılmasıdır” denir. Bu bir tanımdır. Bir beden ısınır. Bu bir fenomendir. “Bu metabolizmanın sonucudur” denir. Bu bir tanımdır.

İnsan çoğu zaman bu ayrımı fark etmez. Tanımı, fenomenin kendisi zanneder. “Yerçekimi var” dediğinde, sanki görülen şey yerçekimiymiş gibi düşünür. Oysa görülen şey düşmedir. Yerçekimi ise bu düşmeye verilen isimdir.

Bilim:

• olanı üretmez

• olanı açıklar

Ama açıklama, olanın kendisi değildir. Bu yüzden bilim, gerçeğin kendisi değildir. Bilim, gerçeği anlamak için kurulmuş bir tanım sistemidir.

Bu görüldüğünde, bilimin yeri doğru anlaşılır. Bilim değerini kaybetmez, ama mutlaklık iddiası çözülür. Çünkü tanım değişebilir. Ama fenomen olduğu gibi kalır.

Dünya döner. Bu bir fenomendir. “Dünya kendi ekseni etrafında döner” denir. Bu bir tanımdır. Bir hastalık ortaya çıkar. Bu bir fenomendir. “Bu bir virüstür” denir.Bu bir tanımdır. Bir elektrik akımı oluşur. Bu bir fenomendir. “Bu elektron hareketidir” denir. Bu bir tanımdır.

Her yerde aynı yapı vardır:

• Önce fenomen ortaya çıkar

• Sonra zihin onu tanımlar

Bilim, bu tanımların sistemli hâlidir.

Sonuç:

Bilim, fenomen değildir. Bilim, fenomen hakkında üretilmiş tanımlar bütünüdür.

Aksiyom:

Fenomen olanın kendisidir. Bilim, olan hakkında kurulmuş tanımdır. Gerçek değişmez, tanım değişebilir.

Mahmut Turut  2026