Bilinç Olmadan Kimlik Oluşur mu?

Kimlik, insanın kendisi ile bir şey arasında kurduğu zihinsel bir bağdır. İnsan bir durumla, bir rol ile ya da bir nesne ile kendisini ilişkilendirir ve “ben” kavramı ortaya çıkar. Örneğin; “Ben oyuncuyum.”,  “Ben öğretmenim.”,  “Bu araba benim.”

Bu tür ifadelerde insan yalnızca bir olayı yaşamaz; aynı zamanda kendisi hakkında bir tanım kurar. İşte bu tanım kimliktir. Kimlik oluşabilmesi için insanın kendisini fark edebilmesi gerekir. Yani “ben” diyebilmesi gerekir. Bu ise bilincin varlığıyla mümkündür.

Bilinç olmasaydı insan yalnızca olayları yaşardı. Bir ses duyulur, bir hareket yapılır, bir ihtiyaç karşılanır ve hayat akmaya devam ederdi. Fakat kişi kendisi hakkında bir tanım kuramazdı. “Ben buyum” veya “bu bana ait” gibi ifadeler ortaya çıkmazdı.

Bu nedenle kimlik, bilincin ortaya çıkardığı bir yapı olarak görülebilir. İnsan yaşadığını fark edebildiği için kendisi hakkında tanımlar üretir ve bu tanımlar zamanla kimlik hâline gelir.  

Süreç şöyle ilerler: Fenomen ortaya çıkar. Bilinç o fenomenle ilişki kurar. “Ben” kavramı devreye girer ve kimlik oluşur. Daha sonra kimliğin üzerine değer ve beklenti eklendiğinde ise yük doğmaya başlar.

Bu yüzden şöyle denebilir:

Bilinç olmadan kimlik oluşmaz; kimlik bilincin kurduğu bir yapıdır.

Mahmut Turut  2026