Bilinç parçada ise akış taşınır; bütünde ise akış seyredilir

Akış, varoluşun kendisidir. Canlı–cansız tüm varlıklar bu akışın içindedir. Fakat akışın herkes için aynı olması, herkes tarafından aynı şekilde yaşandığı anlamına gelmez. Farkı yaratan şey akışın niteliği değil, bilincin konumudur. Bilinç parçada durduğunda akış taşınır; bilinç bütünde durduğunda ise akış seyredilir.

Bilinç parçada olduğunda, kendini fenomenle özdeşleştirir. Zamanın içine yerleşir, ardışıklıkla düşünür, olanı “önce–sonra” şeklinde yaşar. Bu durumda akış, doğal bir oluş olmaktan çıkar; bilincin sırtına binen bir yük hâline gelir. Geçmiş pişmanlık olarak taşınır, gelecek kaygı olarak yüklenir, şimdi ise yetişilmesi gereken bir an olur. Akış burada yaşanmaz; taşınır. İnsan hayatın içinde değildir, hayat insanın üzerindedir.

Taşımak, akışın bilincin omuzlarına yüklenmesi demektir. Bilinç, olanı seyretmek yerine onu yönetmeye, kontrol etmeye, yönlendirmeye çalışır. Her an bir öncekinin devamı, bir sonrakinin hazırlığı hâline gelir. Böylece hayat bir hikâyeye, bir anlatıya, bir hesap zincirine dönüşür. Bu yaşam değildir; yaşamın yük olarak deneyimlenmesidir.

Bilinç bütünde olduğunda ise özdeşleşme çözülür. Bilinç, zamanın içinde durmaz; zamanın açılımını seyreder. Akış artık taşınacak bir şey değildir; görülen bir şeydir. Olan olur, biter ve yerini bir başkasına bırakır. Geçmiş hatıra olarak kalır ama yük olmaz; gelecek ihtimaldir ama kaygı üretmez. Şimdi ise saf bir oluş olarak yaşanır.

Yaşamak, akışın seyridir. Seyir, pasiflik değildir; bilincin yerinde oluşudur. Eylemler devam eder, hayat akar, fakat bilinç bu akışı sırtında taşımaz. Akış, bilincin içinden değil, bilincin önünden geçer. İnsan artık hayatı taşımadığı için, hayat kendini olduğu gibi gösterebilir.

Bu nedenle mesele akışı değiştirmek değildir. Akış zaten mükemmeldir. Mesele, bilincin nerede durduğunu fark etmektir. Bilinç parçada kaldığı sürece akış yük olur; bilinç bütüne yerleştiğinde ise akış hayatın kendisi hâline gelir.

Sonuç olarak:

Bilinç parçada ise akış taşınır.

Bilinç bütünde ise akış seyredilir.

Yaşamak, akışı taşımak değil; akışın seyri olmaktır.

Mahmut Turut-2026