Değer, Anlam ve Özgür Bilinç

Sadece özgür bir bilinç, olması gerekeni gerçekten fark edebilir.

Çünkü özgürlük olmadan değer, ya ezber olur ya da dışarıdan alınmış bir kural olarak kalır. İnsan değeri ancak kendi bilinciyle gördüğünde, onu yaşamaya başlar.

Değer tek başına soyuttur; ona anlam veren öznenin kendisidir.

Aynı değer, farklı insanlarda farklı anlamlar kazanabilir.

Örneğin dürüstlük bir değerdir.

Fakat bu değerin anlamı kişiden kişiye değişir:

Ali için dürüstlük, “insanların bana güvenmesi” demektir.

Ayşe için “iç huzuru yaşamak” anlamına gelir.

Mehmet için ise “ilahi olarak doğru olanı yapmak”tır.

Görüldüğü gibi değer aynıdır, fakat anlam farklıdır.

Çünkü anlam, değerin özneyle kurduğu ilişkiden doğar.

Bu nedenle değer, bilinçte görülmeden yaşanamaz.

Görüldüğünde ise artık dışsal bir kural olmaktan çıkar, içsel bir ilkeye dönüşür.

Sonuç olarak:

Değer evrenseldir,

anlam özneldir.

Özgür bilinç, değeri görür;

anlamlı kıldığında ise onu yaşar.

— Mahmut Turut