Fenomen ve Yorumun Karışması

İnsan hayatın içinde sürekli fenomen yaşar. Bir olay olur, bir ses duyulur, bir duygu ortaya çıkar. Bu yaşama her durumda devam eder. Bilinç yerinde olsa da olmasa da fenomen yaşanır.

Fakat yaşanan her zaman aynı şekilde deneyimlenmez.

Bilinç yerinde olmadığında zihin devreye girer ve fenomenin üzerine yorum ekler. Anlam üretir, beklenti kurar, “olması gereken”i ortaya çıkarır. Bu yorumlar fark edilmediği için fenomen ile birleşir.

Kişi artık sadece olanı yaşamaz. Olan ile zihnin ürettiği anlamı birlikte yaşar. Fakat bunu ayırt edemez. Bu yüzden yaşanan şey sade değildir; karışmış bir deneyim haline gelir.

Bazı anlarda ise fenomen tek başına yaşanabilir. Ani bir ses duyulduğunda irkilme olur. Bu kısa anda henüz yorum devreye girmemiştir. Fakat çoğu durumda zihin hemen sürece katılır ve yaşananı yorumla birlikte sürdürür.

Bilinç yerinde olduğunda ise bu karışım çözülür. Kişi fenomeni ve yorumu ayrı ayrı görür. Bir olayın olduğunu fark eder, zihnin ona anlam yüklediğini görür. Bu ayrım oluştuğunda fenomen sade kalır.

Sonuç olarak fenomen her zaman yaşanır. Fakat bilinç yerinde değilse çoğu zaman yorumla birlikte yaşanır. Bilinç yerinde olduğunda ise fenomen ve yorum ayrılır.

Yaşanan aynı olabilir, fakat görülen değiştirir.

Mahmut Turut 2025