Hayat akıştır, insan da bu akışın içindedir.

Olaylar olur, geçer; beden yaşar, zihin üretir. Her şey sürekli hareket halindedir. Bu hareketin içinde ortaya çıkan her şey birer fenomendir.

Fenomenler doğar ve kaybolur. Bir düşünce gelir ve gider. Bir duygu yükselir ve söner. Bir olay olur ve tamamlanır. Akışın doğasında tutunma yoktur.

Fakat insan çoğu zaman fenomenle sadece karşılaşmaz; ona bağlanır.

Bir düşünce geldiğinde onu sürdürür. Bir duygu ortaya çıktığında onu tekrar tekrar yaşar. Bir olay geçtiğinde onu zihninde taşımaya devam eder. Böylece fenomen artık gelip geçen bir durum olmaktan çıkar, süreklilik kazanan bir hale dönüşür.

İşte yük bu noktada oluşur.

Fenomen kendi başına yük değildir. Yük, fenomenin tutulmasıyla ortaya çıkar. Fenomen fenomene bağlanır; bir düşünce başka bir düşünceyi, bir duygu başka bir duyguyu besler. Bu zincir devam ettikçe akış kesilir ve birikim başlar.

Oysa bilinç yerinde olduğunda fenomen sadece görülür. Görülen şey tutulmaz. Tutulmayan şey akmaya devam eder.

Bu nedenle:

Hayat akıştır, insan da akıştadır.

Fenomen gelir ve geçer.

Bağlanma başladığında akış bozulur ve yük oluşur.

İnsan bunu gördüğünde, akışın dışında olmadığını fark eder. Zaten hep akışın içindedir. Sadece tutmayı bıraktığında, akış yeniden görünür hale gelir.

Mahmut Turut 2025