Her yerde aynı yapı vardır.

Önce bir şey olur. Bir hareket gerçekleşir, bir ses duyulur, bir görüntü ortaya çıkar. Bu, olanın kendisidir; yani fenomendir. Fenomen, olduğu gibi belirir. Henüz isim yoktur, anlam yoktur, yorum yoktur. Sadece olan vardır.

Fakat bu durum çok kısa sürer. Hemen ardından zihin devreye girer ve olanı açıklamaya başlar. Görüleni isimlendirir, kategorize eder, ona bir anlam yükler. Böylece fenomen hakkında bir tanım oluşur.

İnsan çoğu zaman bu süreci fark etmez. Önce olanı, ardından zihnin yaptığı tanımlamayı tek bir şeymiş gibi yaşar. Oysa gerçekte iki ayrı aşama vardır: önce fenomen ortaya çıkar, sonra zihin onu tanımlar.

Bu ayrım görülmediğinde, tanım gerçek sanılır. Görüldüğünde ise şunu fark etmek mümkün olur: Olan başka, ona verilen anlam başkadır. Fenomen kendiliğinden ortaya çıkar; tanım ise zihnin sonradan yüklediği bir açıklamadır.

Bu nedenle her yerde aynı yapı işler. Önce fenomen ortaya çıkar, ardından zihin onu tanımlar.

Mahmut Turut 2026