İnsan Fenomeni Yaşayan mı, Fenomenin Kendisi mi?

İnsan hayatın içinde sürekli fenomenlerle karşılaşır. Bir söz duyulur, bir olay yaşanır, bir duygu ortaya çıkar, bir düşünce geçer. Bunların hepsi fenomendir. İnsan bu fenomenleri yaşar ve deneyimler.

Bu açıdan bakıldığında insan fenomeni yaşayan bir varlık gibi görünür.

Fakat biraz daha dikkatle bakıldığında insanın kendisinin de hayatın içinde ortaya çıkan bir fenomen olduğu görülebilir. İnsan doğar, büyür, hareket eder, konuşur ve bir gün hayatı sona erer. Bu yönüyle insan da hayatın akışı içinde ortaya çıkan bir fenomendir.

Bu yüzden iki farklı bakış mümkündür.

Birinci bakışta insan fenomenleri yaşayan bir varlıktır. Olayları deneyimler, duyguları hisseder ve hayatın içinde hareket eder.

İkinci bakışta ise insanın kendisi de hayatın akışı içinde ortaya çıkan bir fenomendir.

Bilinç yerinde olduğunda bu ikinci durum daha açık görülmeye başlar. İnsan yalnızca fenomenleri yaşayan biri değildir; aynı zamanda kendisinin de bu akışın bir parçası olduğunu fark edebilir.

Bu yüzden şöyle denebilir:

İnsan fenomeni yaşar, fakat kendisi de bir fenomendir.

Hayatın akışı içinde olaylar ortaya çıkar, insanlar ortaya çıkar ve her şey bir süre sonra geçer. İnsan bunu gördüğünde hayatı daha geniş bir açıdan görmeye başlar.

Mahmut Turut 2026