Mahiyet ve Sonuç Bilgisi

Bir şeyi bilmek, iki farklı düzeyde gerçekleşir.

İlki, onun ne olduğunu bilmek;

ikincisi ise ondan ne çıktığını bilmektir.

Bir şeyin ne olduğunu bilmek,

onun mahiyetini, yani özünü kavramaktır.

Bu, tanım bilgisidir.

Varlığın ne olduğuna dair açık bir farkındalıktır.

Bir şeyden ne çıktığını bilmek ise,

onun etkilerini ve sonuçlarını bilmektir.

Bu da neden–sonuç ilişkisi içinde ortaya çıkar.

Yani bir şeyin neye yol açtığını görmektir.

Fakat sadece sonuçları bilmek,

o şeyi gerçekten bildiğin anlamına gelmez.

Çünkü sonuç, özün bir görünüşüdür;

öz bilinmeden sonuç tam anlaşılamaz.

Bu yüzden:

Mahiyet bilinirse,

sonuç anlaşılır.

Ama sadece sonuç bilinirse,

öz çoğu zaman karanlıkta kalır.

Sonuç olarak:

Bilmek,

sadece ne olduğunu görmek değil,

ondan ne çıktığını da birlikte kavramaktır.

— Mahmut Turut