Parçadaki bilinç bilir;
bütündeki bilinç seyreder.

Parçada konumlanan bilinç, ayrım üretir.

Bilen bir özneye, bilinen bir nesneye ihtiyaç duyar.

Bu nedenle bilgi doğar;

bilgiyle birlikte yorum, yargı ve yük oluşur.

Akış burada yaşanmaz, taşınır.

Bütüne yerleşen bilinçte ise bilme ihtiyacı kalmaz.

Çünkü ayrım yoktur.

Bilen–bilinen çözülür, özne geri çekilir.

Geride kalan şey bilgi değil, seyirdir.

Seyirde hiçbir şey düzeltilmez,

hiçbir şey olması gerekene zorlanmaz.

Olan, olduğu yerde ve hâlinde görünür.

Akış yük olmaktan çıkar,

çünkü artık onu taşıyan bir merkez yoktur.

Bilmek, bilincin parçada duruşudur;

seyir, bilincin kendi yerine dönüşüdür.

Mahmut Turut, 2025