Akış ve Farkındalık

İnsan dışındaki tüm canlı ve cansız varlıklar Akıştadır. Onlar için Akış, bir hâl değil; varoluşun kendisidir. Bu nedenle farkındalıkları yoktur. Çünkü farkındalık, Akışın içinde değil; Akıştan ayrışma anında doğar. Taş düşerken farkında değildir. Ağaç büyürken farkında değildir. Hayvan yaşarken farkında değildir. Onlar olanı yaşar; olanla aralarına mesafe koymazlar. Mesafe yoksa farkındalık da yoktur. 

İnsan da Akışta iken farkında değildir. Akışta olan insan, hayatı yaşar ama bunu bildiği için değil; yaşadığı için yaşar. Bu hâlde bilinç ayrışmaz, sorgulamaz, geri çekilmez. Bilinç, Akışla birdir. Farkındalık, insanın Akıştan düştüğü anda ortaya çıkar. Akış bozulduğunda, olan ile bilinç arasına mesafe girdiğinde, seyir başladığında farkındalık doğar.

Bu nedenle farkındalık, bir kazanım değildir. Bir kopuştur. Bir duruştur. Bir geri çekilmedir. İnsan Akışta değilse farkındadır; ama artık yaşamıyordur. Yaşam yerini seyire bırakmıştır. Seyir yerini yüke de bırakabilir. Farkındalık, insanı Akıştan çıkarır; ama onu görme imkânı da verir. 

İnsan, ancak Akışta olmadığında Akışı fark eder. Bu yüzden paradoks şudur: Akışta olan farkında değildir.

Farkında olan Akışta değildir. İnsan, bu iki hâl arasında gidip gelir. Bazen yaşar, fark etmez. Bazen fark eder, yaşayamaz. Ve belki de insan olmanın asıl gerilimi, ne tamamen Akışta kalabilmek ne de farkındalıkta yerleşebilmektir.

İnsan, Akışı fark eden ama Akışta kalamayan tek varlıktır.

Mahmut Turut  2026