Zihnin Merkez Olması Parçanın Merkez Olmasıdır

İnsanın zihni hayatın doğal bir parçasıdır. Zihin düşünür, hatırlar, kıyas yapar, plan kurar ve yorum üretir. Günlük hayatın içinde yapılan pek çok iş zihnin bilgisi ve hafızası sayesinde gerçekleşir. Bir bina yapmak, bir işletme kurmak ya da bir problemi çözmek gibi faaliyetlerde zihin önemli bir araçtır.

Fakat sorun zihnin çalışması değil, zihnin merkez hâline gelmesidir. Zihin merkez olduğunda insan artık bütünden değil parçadan bakmaya başlar. Çünkü zihin doğası gereği hafızaya ve geçmişte biriken bilgilere dayanır. Olanı olduğu gibi görmek yerine, hafızadaki bilgilerle kıyas yapar ve yorum üretir. Bu yorumlar zamanla kimliklere, değerlere ve “olması gereken” düşüncelerine dönüşür.

İşte bu noktada merkez bütün değil, parça hâline gelir. Parça merkez olduğunda insan hayatı olduğu gibi yaşamaz; zihnin ürettiği anlamlar üzerinden yaşamaya başlar. Olan ile olması gereken arasında çatışmalar doğar. Bu çatışmalar da yükü ortaya çıkarır. 

Oysa bilinç yerinde olduğunda merkez parça değil bütündür. Zihin yine çalışır, düşünceler yine ortaya çıkar; fakat zihin merkez değildir. Bilinç zihnin ürettiklerini de görebildiği için düşünceler, yorumlar, kimlikler ve değerler fenomen hâline gelir.

Bu nedenle denebilir ki: Zihnin merkez olması, parçanın merkez olması demektir. Bilinç yerini bulduğunda ise merkez bütün hâline gelir. İnsan hayatı da hangi merkezin etkin olduğuna göre şekillenir. Parça merkez  olduğunda insan zihnin yüklerini yaşar; bütün merkez olduğunda ise olanı olduğu gibi görmeye başlar.

Mahmut Turut  2026