Öfke Nasıl Yük Olur?

İnsan hayatında öfke zaman zaman ortaya çıkan bir duygudur. Bir söz duyulduğunda, bir davranış görüldüğünde ya da beklenmeyen bir durumla karşılaşıldığında bedende bir gerilim oluşabilir. Kalp atışı hızlanır, ses yükselir, yüz kızarır. Bu durum ilk ortaya çıktığında, varoluş düzeninin içinde beliren bir olaydır. Yani öfke bu haliyle bir fenomendir. Akışın içinde ortaya çıkan doğal bir tepkidir.

Fakat insan çoğu zaman öfkeyi yalnızca bir fenomen olarak yaşamaz. Çünkü zihin devreye girer ve yaşanan olayı değerler üzerinden değerlendirmeye başlar. İnsan zihninde yer etmiş olan değerler ve beklentiler, olayları sürekli bir ölçüye vurur. “İnsanlar bana saygılı davranmalı”, “Böyle konuşmamalıydı” gibi düşünceler ortaya çıktığında, olan ile olması gereken karşı karşıya gelir.

İşte öfkenin yük haline gelmesi tam bu noktada başlar. Çünkü zihin yaşanan olayı artık yalnızca bir olay olarak görmez; onu kendi değerleriyle kıyaslar. Eğer fenomen bu değerlerle uyumluysa sorun görülmez. Fakat fenomen değerlerle uyuşmadığında çatışma ortaya çıkar. Bu çatışma öfkenin büyümesine ve zihinde bir gerilim haline dönüşmesine neden olur.

Bu durumda yaşanan şey artık yalnızca bedende ortaya çıkan doğal bir tepki değildir. Öfke, zihnin değerleriyle beslenen bir psikolojik yük haline gelir. İnsan olayın kendisini değil, olayın kendi beklentileriyle olan çatışmasını yaşamaya başlar.

Bu nedenle öfkenin iki farklı yönü vardır. İlk ortaya çıktığında öfke varoluş düzeninde beliren bir fenomen olarak görülebilir. Ancak zihin devreye girip olayı değerlerle kıyasladığında aynı öfke yük haline dönüşür.

Kısaca söylemek gerekirse:

Öfke varoluşta bir fenomendir; değerlerle çatıştığında yük haline gelir.

Mahmut Turut 2026