Nedir? Sorusu ve Zihnin Devreye Girmesi

Günlük hayatta bir nesneyle karşılaştığımızda çoğu zaman şu soruyu sorarız: “Bu nedir?”

Örneğin bir meyve gördüğümüzde “Bu nedir?” diye sorarız ve hemen ardından “Bu elmadır” diye cevap veririz. Bu cevap aslında dışarıdan gelmez; hafızadan gelir. Çünkü zihinde daha önce öğrenilmiş bir elma kavramı vardır. Zihin gördüğü şeyi hafızadaki kavramla eşleştirir ve ona bir isim verir.

Tam bu anda kendime şu soruyu soruyorum: “Bilincim nerede?” Bu soruyu sorduğumda çoğu zaman bilincimin zamanda olduğunu fark ediyorum. Çünkü “nedir?” sorusunun cevabını dışarıda değil, hafızada arıyorum. Hafızada bulunan kavram devreye giriyor ve zihin gördüğümüz şeyi tanımlıyor.

Bu süreçte fenomen görülür; fakat zihin hemen devreye girerek ona bir isim ve anlam verir. Yani fenomen ile zihnin yorumu neredeyse aynı anda ortaya çıkar. 

Bu nedenle denebilir ki:

“Nedir?” sorusu çoğu zaman zihni devreye sokar. Çünkü cevap hafızadadır. Zihin hafızadaki kavramları kullanarak dünyayı tanımlar. Bu tanımlama günlük hayat için gereklidir; fakat aynı zamanda bilincin zaman alanına geçtiğinin de bir göstergesi olabilir. 

Bu yüzden bazen durup kendime tekrar soruyorum: “Bilincim nerede?” Çünkü bu soru sorulduğunda insan yalnızca nesneyi değil, nesneyi tanımlayan zihni de fark etmeye başlar.

Mahmut Turut 2026