Anlamak ve Anlamlandırmak Üzerine 2

Anlamak, fenomeni bilmektir; yani biçimi tanımaktır. Fenomen bilinci dışa çağırır ve bilinç fenomenin suretini kavrar. Bu kavrayış bilgi sağlar ama henüz anlamı doğurmaz. Çünkü anlam, biçimde değil; biçimin ardındaki özdedir.

Anlamlandırmak ise sezgiyi duymaktır. Sezgi duyulduğunda bilinç yön değiştirmiş, dışarıdan içeriye dönmüştür. Bu dönüş, bilincin öze temas ettiğini gösterir. Özün fısıltısı duyulduğunda bilinçte saf bir anlam belirir. Biçim çözülür, özün bilgisi kendini görünür kılar.

Bu andan sonra bilinçte bir saflaşma başlar. Saflaşan bilinç, artık fenomenin gölgesine değil, özün ışığına bakmaktadır. Bu ışık, hem yön hem ölçü olur. Böylece kontrol biçimin değil, anlamın eline geçer.Saf bilince sahip olan kişi, iki yönlü bir iç hareketle karşı karşıyadır:

– Bilinç dışa yönelirse: Anlam eyleme dönüşür. Eylem artık ihtirasın değil, özün yönlendirdiği bir eylemdir.

– Bilinç içe yönelirse: Anlam sükûna dönüşür. Bu sükûn, pasiflik değil; en yüksek bilinç hâli olan özsel eylemsizliktir. Çünkü eylemsizlik özde bir dirilik, bir farkındalık hâlidir. 

Sonuçta anlamak biçimi bilmektir; anlamlandırmak ise özün sesini duymaktır. İlkinde bilinç dışarıdadır. İkincisinde bilinç kendisine dönmüş, özünü bulmuştur.

Mahmut Turut  18 Kasım 2025, Edirne