Bütünsel bakış çelişki üretmez

Çelişki üretilmediğinde

fenomenler yük olmaktan çıkar.

Yük ortadan kalktığında,

stres de kendiliğinden çözülür.

1. Çelişki nerede doğar?

Çelişki:

•fenomenin kendisinde değil,

•olayların akışında değil,

bakışın parçaya düşmesinde doğar.

Parçadan bakışta:

•“olan” ile “olması gereken” ayrılır

•zihin düzeltme üretir

•karşıtlık kurulur

Çelişki, bakışın bütünden kopmasının sonucudur.

2. Bütünsel bakış neden çelişki üretmez?

Çünkü bütünsel bakışta:

•fenomen, bütünün parçasıdır

•olan, olduğu yerde yeterlidir

•“olması gereken” üretilmez

Bu nedenle:

Olan ile olması gereken üst üste gelir.

Üst üste gelen yerde:

•gerilim olmaz

•savunma olmaz

•iç çatışma olmaz

3. Yük nasıl oluşur, nasıl çözülür?

Parçalı bakışta

•Fenomen → olay

•Olay → sorun

•Sorun → yük

•Yük → stres

Bütünsel bakışta

•Fenomen → oluş

•Oluş → seyir

•Seyir → hafiflik

•Hafiflik → dinginlik

Fenomen aynıdır.

Değişen yalnızca bilincin konumudur.

4. Stres neden zihinsel bir sonuçtur?

Stres:

•olayların yoğunluğundan değil,

•sorumluluğun çokluğundan değil,

çelişkinin sürekliliğinden doğar.

Zihin:

•geçmişi düzeltmeye,

•geleceği güvenceye almaya çalışır

Bu çaba, bütünden kopuşun bedelidir.

5. En net metafizik formül

Çelişki yoksa yük yoktur;

yük yoksa stres yoktur.

Çelişki yokluğu ise

bütünden bakışın doğal sonucudur.

6. Kitap diliyle kapanış

Bütünsel bakış,

fenomenleri değiştirmez;

onlarla çatışmayı bitirir.

Çatışma bittiğinde

stres çözülür,

çünkü artık

taşınacak bir şey kalmamıştır.

Mahmut Turut, 2025