Beklentilerin Esareti

İnsanlar sosyal hayatın içinde bazen sıkıştıklarında ya da istedikleri gerçekleşmediğinde çoğu zaman başkalarını suçlamaya yönelirler. Bu suçlama bazen doğrudan öfke ve saldırganlık şeklinde ortaya çıkar, bazen de daha dolaylı yollarla görülür. Kimi zaman kişi kendi yetersizlik duygusunu bastırmak için güç gösterisine yönelir, kimi zaman da içindeki kırgınlığı başkalarına yöneltir.

Böyle durumlarda insanların büyük bir kısmı aslında beklentilerinin esiri hâline gelmiştir. İnsan sevdiklerinden anlaşılmayı, destek görmeyi ve değer verilmeyi bekler. Bu beklentiler karşılanmadığında hayal kırıklığı ve öfke ortaya çıkar. İnsanlar bazen hayatlarını büyük fedakârlıklarla sürdürdüklerini düşünür, “saçımı süpürge yaptım ama kimse beni anlamadı” diye yakınırlar.

Beklentiler gerçekleşmediğinde bazı insanlar bunu kadere veya başkalarına yükleyerek kendilerini rahatlatmaya çalışır. “Allah’a havale ediyorum”, “gözüne dizine vursun” gibi sözlerle öfke ve kırgınlık dışa vurulur. Hatta beddualar bile bu kırgınlığın bir ifadesi olabilir.

Bu durumun arkasında çoğu zaman farkındalık eksikliği vardır. İnsanlar herkesin kendilerini anlamasını beklerler; fakat kendilerini anlamasını bekledikleri kişilerin de aynı şekilde bir başkası tarafından anlaşılmayı beklediğini fark etmezler. Böylece herkesin beklentileri birbirine çarpar ve ilişkiler giderek daha fazla gerilim üretir.

Bu durumda insanın önünde iki farklı yol bulunur. Birincisi etik değerlere sarılmaktır. İnsan affetmeyi, sabretmeyi ve anlayışlı olmayı seçerek yükünü bir ölçüde hafifletebilir. Fakat bu yol yükü tamamen ortadan kaldırmaz; yalnızca onu taşımayı biraz daha kolay hâle getirir.

İkinci yol ise bilincin dönüşümüdür. İnsan yaşadığı olayları ve zihnin ürettiği yorumları fenomen olarak görmeye başladığında hayatı olduğu gibi fark etmeye başlar. Bu durumda olayların üzerine yüklenen anlamlar çözülür. İnsan yalnızca olanı görür ve gördüğünü olduğu gibi kabul eder.

İşte bu noktada yük çözülmeye başlar. Kişi artık beklentilerin ağırlığı altında ezilmez. Hayatın içinde ortaya çıkan olumsuzluklarla baş etmek daha mümkün hâle gelir ve insan kendisini taşıyamayacağı sıkıntılardan özgürleşmeye başlar.

Bu nedenle denebilir ki:

Beklentiler insanı yükün içine sokar. Etik değerler yükü hafifletir. Bilinç dönüşümü ise yükü çözer.

Mahmut Turut  2026