Bilinç Parçada İse Her Şey Yüktür,

Bilinç Bütünde İse Her Şey Seyirdir

Bilinç parçada olduğunda, insan yaşamı taşır. Olan biten her şey, bilincin sırtına yüklenir. Düşünceler, duygular, olaylar, ilişkiler; hepsi “bana ait” hâline gelir. Zaman ardışık yaşanır: geçmiş pişmanlık, gelecek kaygı, şimdi ise katlanılması gereken bir ağırlık olur. Bu durumda yaşam akmaz; taşınır. İnsan, olup biteni seyretmez, onun içine girer ve onunla özdeşleşir. Yük tam da bu özdeşleşmeden doğar.

Parçalı bilinçte fenomenler ayrı ayrı görülür. Her olay tek başına değerlendirilir, her durum bir problem hâline gelir. Anlam, bilincin kendisinden değil; olayların sonucundan türetilir. Bu yüzden sürekli bir hesap, yorum ve yargı vardır. Doğru–yanlış, iyi–kötü ayrımları bu düzlemde keskinleşir. Ancak bu keskinlik açıklık getirmez; yalnızca yükü artırır. Çünkü bilinç, baktığı yerin farkında değildir; yalnızca baktığı şeyle meşguldür.

Bilinç bütünde olduğunda ise durum kökten değişir. Olan biten hâlâ olmaktadır; fakat artık yük değildir. Aynı olaylar, aynı sözler, aynı durumlar bu kez seyir hâline gelir. Zaman taşınmaz, önünden akar. Fenomenler ardışık değil, yan yana görünür. Bir düşünce, bir duygu, bir olay; hepsi aynı açıklıkta belirir ve geçer. Bilinç, hiçbirine tutunmaz.

Bütünsel bilinçte parça yoktur; yalnızca bütünün zamandaki görüntüleri vardır. Bu yüzden yaşam bir mücadele alanı olmaktan çıkar. Eylem devam eder, fakat eylemin arkasında bir yük taşıma zorunluluğu yoktur. Müdahale gerekiyorsa yapılır, gerekmiyorsa yapılmaz; her iki hâl de seyirdir. Burada amaç yoktur, fakat uyum vardır. Zorlama yoktur, fakat hareket vardır.

Seyir, yaşamın durması değildir. Seyir, yaşamın yük olmaktan çıkmasıdır. Bilinç bütünde olduğunda, insan hayatı araç hâline getirmez; hayatın akışına tanıklık eder. Bu tanıklık pasiflik değildir; aksine, eylemin en berrak hâlidir. Çünkü eylem artık korkudan, kaygıdan ya da eksiklik duygusundan doğmaz.

Sonuç olarak yük ile seyir arasındaki fark, yaşamda değil; bilincin konumundadır. Bilinç parçada ise her şey yüktür. Bilinç bütünde ise her şey seyirdir. Metafizik farkındalık, bu ayrımı görmekle başlar. Yük düşer, seyir başlar. Ve insan, ilk kez gerçekten yaşamaya başlar.

Mahmut Turut-2026