Değerin Sesi, Önyargının Sessizliği

Önyargılar çoğu zaman görünmez biçimde çalışır. İnsan farkında olmadan düşünür, değerlendirir ve karar verir. Bu yüzden önyargılar, bilinç dışı sahte değerler gibi davranır. Kişi onları gerçek bir değer sanır; oysa onlar geçmişten taşınan, sorgulanmamış kabullerdir.

Değer ise başka bir yerden doğar. Değer, bilincin konuşmasıdır. İnsan gördüğünde, fark ettiğinde ve gerçekten neyin doğru olduğunu içtenlikle kavradığında değer açığa çıkar. Bu, otomatik bir tepki değil; görülenin içten bir ifadesidir.

Önyargı ise bilincin susmasıdır. Çünkü önyargı devredeyken kişi gerçekten görmez; sadece zihnin hazır kalıplarıyla hareket eder. Bu durumda bilinç geri planda kalır, zihin merkez olur. Kişi değerlendirdiğini sanır; fakat aslında sadece tekrar eder.

Bu nedenle önyargı ile değer aynı şey değildir. Önyargı, bilincin yerinde olmadığı bir durumda ortaya çıkan otomatik bir yargıdır. Değer ise bilincin açık olduğu yerde, görülenin içten bir yönelişe dönüşmesidir.

Sonuç olarak denebilir ki: Önyargı sahte bir değer gibi görünür; değer ise bilincin canlı ifadesidir. Biri geçmişin sesiyle konuşur, diğeri anın açıklığında doğar.

— Mahmut Turut