Görülen ve İsimlendirme

Kapı kapandı dediğimizde aslında iki şey birlikte gerçekleşir. Birincisi doğrudan olan vardır. Bir hareket olur, bir değişim gerçekleşir. Bu fenomendir. Görülen, yaşanan şeydir.

İkincisi ise zihnin devreye girmesidir. Zihin bu olana isim verir. “Kapı” der, “kapanmak” der. Bu isimlendirme, olanı kavramlarla ifade etme sürecidir.

Bu nedenle senin söylediğin gibi burada iki katman vardır.

Bir yanda fenomen vardır.

Diğer yanda isimlendirme vardır.

İsimlendirme bir yorumdur, çünkü zihin olanı olduğu gibi bırakmaz; onu bir kavrama dönüştürür. Fakat bu yorum, ağır bir yorum değildir. Daha çok işaret eden, sade bir yorumdur.

Bu yüzden şöyle diyebiliriz:

Kapının kapanması fenomendir.

“Kapı kapandı” demek ise fenomenin isimlendirilmiş hâlidir.

Burada hem fenomen hem yorum birlikte bulunur. Ama yorum, olanı çarpıtan bir yorum değil; onu ifade etmeye çalışan bir yorumdur.

Bilinç devrede olduğunda kişi bu ayrımı görebilir. Hem olanı görür hem de onu ifade ederken zihnin nasıl devreye girdiğini fark eder.

Sonuç olarak evet, burada hem fenomen hem yorum vardır. Fenomen olanın kendisidir, yorum ise onun isimlendirilmiş hâlidir.

Mahmut Turut 2026