Görmede İkilik, Varlıkta Teklik

Görmede ikilik vardır.

Çünkü görme anında bir ayrım belirir:

gören ve görülen.

Bilinç bir şeyi fark ettiğinde,

sanki karşısında bir nesne varmış gibi görünür.

Bu deneyim, özne–nesne ayrımını doğurur.

Fakat bu ayrım, görmenin içinde ortaya çıkan bir görünüşten ibarettir.

Varlıkta ise teklik vardır.

Çünkü hem görülen hem de görme

aynı varlık zemininde açılır.

Gören ayrı bir kaynaktan gelmez,

görülen de başka bir yerden çıkmaz.

İkisi de aynı kaynağın iki görünüşüdür.

Bu nedenle:

Görmede ayrım vardır,

varlıkta ayrım yoktur.

İkilik deneyimde belirir,

teklik varoluşta zaten vardır.

— Mahmut Turut