Hafızayı Yaşamak mı, Fenomeni Yaşamak mı?

İnsan çoğu zaman hayatı yaşadığını sanır. Oysa çoğu zaman yaşanan şey hayatın kendisi değil, hafızada kalan izlerdir. Geçmişte yaşanan bir olay biter ve geride kalır. Fakat o olayın zihinde bıraktığı iz hafızada yaşamaya devam eder.

Bir söz hatırlanır ve yeniden öfkelenilir.

Bir davranış hatırlanır ve yeniden kırgınlık hissedilir.

Bir anı hatırlanır ve yeniden üzülünür.

Oysa o olay artık yoktur. Sadece hafızada kalan bir kayıt vardır. Fakat insan bu kaydı yeniden yaşadığında geçmiş sanki tekrar oluyormuş gibi hissedilir. İşte yük de burada doğar.

İnsan hafızasını yaşadıkça geçmişi bugüne taşır. Zihin hatırladıklarını tekrar tekrar üretir ve kişi fark etmeden hafızasının içinde yaşamaya başlar.

Fakat hayat aslında her an yeniden ortaya çıkan bir fenomendir. Bir ses duyulur, bir söz söylenir, bir olay yaşanır. Bunların hepsi o anda ortaya çıkar ve sonra geçer.

İnsan fenomeni yaşadığında hayatı olduğu gibi deneyimler. O anda olanı görür ve yaşar. Geçmişin yükü o anın üzerine taşınmaz.

Bu yüzden denebilir ki:

Hafızayı yaşamak yük üretir.

Fenomeni yaşamak özgürlük getirir.

İnsan hafızasının içinden yaşadığında geçmişi taşır. Fenomeni yaşadığında ise hayatın kendisiyle karşılaşır.

Mahmut Turut 2026