Karar Vermeyenler Asla Hata Yapmazlar

Karar vermeyenler gerçekten de hata yapmazlar; çünkü hata, ancak bir eylemin içinde ortaya çıkar. Eylem ise kararın sonucudur. Karar almayan kişi, görünürde güvenli bir alanda kalır; sorumluluk üstlenmez, risk almaz, yön seçmez. Bu yüzden de “yanlış” yapmış sayılmaz. Fakat burada gözden kaçan daha derin bir gerçek vardır: Hata yapmamak, yaşamak anlamına gelmez.

İnsan çoğu zaman hatadan korktuğu için karar vermez. Yanlış yapma ihtimali, eleştirilme kaygısı, pişmanlık düşüncesi onu beklemeye iter. Bu bekleyiş, dışarıdan bakıldığında temkin gibi görünür; oysa içsel düzlemde bir donukluktur. Hayat akar, zaman ilerler, koşullar değişir; fakat karar vermeyen kişi bu akışın seyircisi bile değildir. Çünkü seyir bile bir bilinç hâlidir, karar vermemek ise çoğu zaman kaçıştır.

Hata, sanıldığı gibi olumsuz bir şey değildir. Hata, bilincin kendini sınadığı yerdir. İnsan ancak karar verdiğinde, neyi bilmediğini, nerede durduğunu ve hangi yerden baktığını görür. Karar vermeden önce her şey zihinsel bir olasılıktır; doğru ve yanlış soyut düzeyde kalır. Karar verildiğinde ise hayat somutlaşır ve bilinç aynayla karşılaşır. İşte hata dediğimiz şey, bu aynada görünen bir yansımadır.

Karar vermeyen kişi, hatadan kaçarken farkındalıktan da kaçar. Çünkü farkındalık, sonuçlarla yüzleşmeyi gerektirir. Sonuç yoksa yüzleşme de yoktur. Böyle bir yaşamda kişi kendini “temiz” hissedebilir; ama bu temizlik, yaşanmamışlığın boşluğudur. Ne düşülmüştür ne kalkılmıştır; ne kaybedilmiştir ne de bulunmuştur. Böyle bir yerde doğruluk da anlamını yitirir, çünkü doğruluk ancak yanlış ihtimaliyle birlikte var olabilir.

Asıl mesele hata yapmak değil, hatayla özdeşleşmektir. Hata bir deneyim olarak görüldüğünde öğreticidir; kimliğe dönüştürüldüğünde ise yüke dönüşür. Karar veren insan hata yapabilir, yanılabilir, yön değiştirebilir. Fakat aynı zamanda öğrenir, derinleşir ve kendine yaklaşır. Karar vermeyen ise ne hata yapar ne de kendini tanır.

Bu yüzden “karar vermeyenler asla hata yapmazlar” sözü doğrudur; ama eksiktir. Çünkü hata yapmamak, bilgelik değildir. Bilgelik, hata ihtimaline rağmen karar alabilmekte ve sonuçlarıyla bilinçli bir şekilde kalabilmektedir. Hayat, güvenli ihtimallerde değil; sorumluluk alınmış tercihlerde kendini gösterir.

Mahmut Turut – 2025