Kavramı Bilme

Kavramı bilmek, tek tek görülen şeylerin ötesindeki ortak anlamı bilmektir. İnsan bazen yalnızca bir nesneyi görmez; o nesnenin hangi türe ait olduğunu, neyi ifade ettiğini ve başka benzerleriyle ortak yönünü de bilir. İşte bu bilgi, kavram bilgisidir.

Mesela bir masaya baktığında sadece şu tek masayı görmüş olmazsın. Zihin onu “masa” kavramı içine yerleştirir. Böylece artık yalnızca görülen tek bir nesne değil, o nesneyi aşan genel bir anlam da bilinir. Kavram bu yüzden tekil değil, geneldir. Tek tek masalar değişebilir; ama onların ortak “masa olma” yönü kavram alanına girer.

Kavramı bilmek, bir şeyi sadece görmek değil, onun ne olduğunu anlamaktır. “Bu nedir?” sorusuna verilen cevap çoğu zaman kavramsal bilgidir. “Bu masa”, “bu ağaç”, “bu adalet”, “bu korku” dediğimizde, görüleni ya da yaşananı bir genel anlam içine yerleştirmiş oluruz.

Bu yüzden kavramı bilmek, tekili aşarak geneli kavramaktır. Görmek formu verir, fark etmek görünüşü bilinçte açar, kavramı bilmek ise o görülen ya da yaşanan şeyin hangi anlam alanına ait olduğunu anlamaktır.

Kısacası:

Kavramı bilmek, bir şeyin ne olduğunu genel anlamı içinde kavramaktır.

Mahmut Turut