Kendine Dönüş ve Birliğin Farkı

Taş kendindedir; olduğu gibidir, başka bir yere yönelmez.
İnsan ise doğduğunda buna benzer bir sadelik içindedir. Henüz dışa dağılmamış, kendi merkezindedir.
Fakat yaşam ilerledikçe insan dışa yönlendirilir.
Toplum, beklentiler, değerler ve roller devreye girer.
Bu süreçte insan, kendi özünden uzaklaşabilir ve dışa bağlanabilir.
Kendi yerine, kendisine verilen anlamlarla yaşamaya başlar.
Ancak insanın farkı şudur:
Kendinden kopabilen bir varlık, kendine de dönebilir.
Bu dönüş, bir geri çekilme değil; bir fark ediştir.
İnsan kendini fark ettiğinde, artık dışın etkisiyle değil, kendi aklıyla yaşamaya başlar.
Bu noktada yeniden “kendinde” olur.
Taş kendinde olduğu için değişmez;
insan ise kendine döndüğü için bilinçli olarak kendinde olur.
Bu yüzden insanın kendine dönüşü, bir başlangıç değil; bir olgunlaşmadır.
Sonuç olarak:
Kendine dönen insan, artık merkezini bulmuştur.
Ve çokluk içinde birliği yaşamak,
bilincin en yüksek eylem hâlidir.
— Mahmut Turut