Kurallar, Zihin ve Bilincin Konumu

Bilinç parçada olduğunda zihin merkez hâline gelir. Böyle bir durumda insan hayatı çoğu zaman zihnin ürettiği değerler ve ölçüler üzerinden yaşar. Davranışların kaynağı doğrudan görme değil, hafızada bulunan kurallar ve değerler olur. Bu nedenle zihin merkez olan kişilerin bilinci yerinde olan bir insanın bakışını anlaması kolay değildir. Çünkü onlar her şeyden önce çoğu zaman kendilerini de tam olarak göremezler.

Böyle bir durumda toplum hayatının sürdürülebilmesi için kuralların varlığı önem kazanır. Etik değerler ve ortak kurallar insanların birlikte yaşayabilmesi için bir düzen sağlar. İnsanların davranışlarını yalnızca görmelerine bırakmak her zaman mümkün değildir. Çünkü herkes aynı farkındalık düzeyinde değildir.

Örneğin bir fabrika kurduğunuzda ya da bir hastane açtığınızda orada çalışacak insanların aynı bakış açısına sahip olmasını beklemek gerçekçi değildir. İnsanların çoğu zihnin değerleriyle hareket eder. Bu nedenle üretimin, hizmetin ve düzenin devam edebilmesi için belirli kuralların olması gerekir.

Bu kurallar zamandaki düzeni sağlar. İnsanlar bu kurallara uyduklarında ortak bir sistem ortaya çıkar ve işler yürüyebilir. Eğer herkes yalnızca kendi anlayışına göre hareket ederse düzeni sürdürmek zorlaşır.

Bu nedenle yöneticilerin değerlendirme yaparken çoğu zaman insanların farkındalığını değil, kurallara uyup uymadığını dikkate alması gerekir. Çünkü kurallara uyulmaması çoğu zaman sistem içinde sorunların ortaya çıkacağının bir işaretidir.

Öte yandan bilincin yerinde olması başka bir şeydir. Bu durum bir kişinin kendi içinde fark ettiği bir konudur. İnsan kendi bilincinin konumunu ancak kendisi görebilir. Bu keşif başkalarına zorla verilemez.

Bu yüzden insanların bizi anlamasını beklemek çoğu zaman gerçekçi olmayabilir. Çünkü bilincin yerinde olması bir öğretimden çok bir kişisel fark ediştir.

Ben de geçmişte bu beklentiyi çok yaşadım. İnsanların benim gördüğümü görmesini bekledim. Fakat zamanla şunu anladım: herkes kendi bilincini ancak kendisi fark edebilir.

Bu nedenle toplum düzeni için kurallar gereklidir; fakat bilincin dönüşümü ise kişinin kendi iç yolculuğuyla mümkün olur.

Mahmut Turut 2026