Mantık ve Bilgi

Mantık, bilgiden bilgi çıkarır. Çünkü mantığın işi, elde bulunan bilgileri sadece yan yana koymak değil, onlar arasındaki ilişkiyi kurarak yeni bir sonuca ulaşmaktır. Bu yüzden mantık, doğrudan bir nesneyi görmekten çok, var olan bilgilerden hareketle başka bir bilgiye ulaşma alanıdır.

Mesela “Bütün insanlar ölümlüdür” ve “Ali insandır” dediğimizde, burada iki ayrı bilgi vardır. Mantık bu iki bilgiyi birbirine bağlar ve “O halde Ali ölümlüdür” sonucunu çıkarır. Burada yeni bir nesne gösterilmez, yeni bir görüntü alınmaz; var olan bilgiden yeni bir bilgi elde edilir.

Bu yüzden mantık, bilginin ilişkisel yönüyle ilgilenir. Bir şeyin ne olduğunu söylemek kavram bilgisidir; ama o bilgiden ne sonuç çıktığını göstermek mantığın işidir. Yani kavram bilgisi bir şeyin ne olduğunu bildirir, mantık ise bu bilgilerden hangi sonucun doğduğunu ortaya koyar.

Kısacası mantık, bilgiyi yeniden kuran ve genişleten bir alandır. Elindeki bilgileri işler, aralarındaki bağı görür ve onlardan başka bir bilgi çıkarır. Bu nedenle denebilir ki: Mantık, bilgiden bilgi çıkarır.

Mahmut Turut