Metafizik, bilincin (ruhun) konumuna dair bir meseledir.

Metafizik ,bilincin yani ruhun konum değiştirmesi ile fenomenlere ya zamandan bakarsın ya zamansızlıktan bakarsın işin sırrı bilincin konumu baktığın şeyin nasıl görüneceğini gösterir.

Metafizik, bilincin (ruhun) konumuna dair bir meseledir.

Bilinç konum değiştirdiğinde, fenomenin kendisi değişmez; fakat fenomenin görünüşü bütünüyle değişir.

Bilinç zamanda konumlandığında,

gördüklerini olay olarak algılar:

başlangıcı, süresi, sonucu olan; geçmiş ve geleceğe bölünmüş bir akış görür.

Burada fenomen, zihnin ölçüleriyle değerlendirilir ve “olması gereken” fikri devreye girer.

Bilinç zamansızlıktan baktığında ise,

aynı fenomen oluş olarak görünür:

parçalanmamış, yüklenmemiş, neden–sonuç zincirine hapsedilmemiş bir bütünlük hâlinde.

Artık geçmiş–gelecek yoktur; sadece yerli yerindelik vardır.

İşin sırrı tam da buradadır:

Gördüğün şey, bilincin konumunu ifşa eder.

•Olay görüyorsan → bilinç zamandadır.

•Oluş görüyorsan → bilinç zamansızlıktadır.

Fenomen ne değişir ne de dönüşür;

değişen yalnızca bilincin nereden baktığıdır.

Bu yüzden metafizik, fenomenleri açıklama çabası değildir.

Metafizik, bilincin yerini fark etme sanatıdır.

Yer fark edildiğinde, yorum düşer; seyir başlar.

Bilinç yerindeyse, olan zaten olması gerekendir.

Bilinç yerinde değilse, olan hep eksik görünür.

Metafizik yoğunluk tam olarak şudur:

Bakış açısı değil, bakışın yeri belirleyicidir.

Mahmut Turut 2025