Psikoloji ve Ahlak: Neden ve İlke Arasındaki Ayrım

Psikoloji, insanın yaşadığı duyguların nedenlerini anlamaya çalışır. Korku, kaygı, öfke gibi duyguların nasıl ortaya çıktığını; hangi deneyimlere, öğrenmelere ya da içsel süreçlere bağlı olduğunu açıklar. Bu yönüyle psikoloji, “neden böyle hissediyorum?” sorusuna cevap verir.

Ahlak ise farklı bir düzlemde durur. O, duygunun nedeninden çok, bu duygunun değerle yani ilkeyle uyumlu olup olmadığına bakar. Korku yaşanabilir; bu insanidir. Fakat ahlak şu soruyu sorar: “Bu korkuya göre hareket etmek doğru mu, yoksa ilkeye göre mi davranmalıyım?” Bu noktada mesele artık neden değil, “olması gereken”dir.

Bu nedenle psikoloji açıklayıcıdır, ahlak ise yön vericidir.

Psikoloji olanı anlamaya çalışır; ahlak olması gerekeni belirler.

Sonuç olarak:

Psikoloji duygunun nedenini açıklar,

ahlak ise o duygu karşısında nasıl yaşanması gerektiğini gösterir.

— Mahmut Turut