Seçim, Özdeşleşme ve Akış

Seçmek, yüzeyde özgürlük gibi görünür; fakat derininde çoğu zaman özdeşleşmenin ürünüdür. Çünkü seçim yapan, kendini bir “ben” olarak konumlandırmış bilinçtir. Bu ben, geçmiş deneyimlerle, beklentilerle, korkularla ve arzularla örülüdür. Seçim anında bilinç, bu örüntüyü merkeze alır ve olanla olması gereken arasında bir mesafe kurar. İşte bu mesafe, gerilimin ilk kaynağıdır. Seçmek, fark edilmediğinde, akışa sessiz bir karşı çıkış hâline gelir.

Akış, olanın kendisidir. Olan, Öz’ün zamandaki görünüşüdür; ne eksiktir ne fazladır. Akışta olmak, olanı onaylamak değil, ona direnmemektir. Direnç başladığı anda bilinç, akıştan kopar ve özdeşleşmeye geri döner. “Bu olmamalıydı”, “başka türlü olmalıydı” düşüncesi, bilinci parçaya hapseder. Böylece kızgınlık, stres ve gerginlik ortaya çıkar. Bunlar olayların kendisinden değil, bilincin olayla kurduğu karşıtlıktan doğar.

Özdeşleşme sürdüğü sürece bilinç, yaşamı yönetmesi gereken bir nesne gibi görür. Akış ise yönetilmeyi değil, yaşanmayı ister. Olanı yaşamak, edilgen bir kabulleniş değildir; aksine bilincin en derin açıklığıdır. Bilinç burada geri çekilmez, berraklaşır. Müdahale eden ben çözülürken, tanıklık eden bilinç belirginleşir. Bu hâlde eylem devam eder, fakat eylemin merkezinde artık kişisel bir gerilim yoktur.

Olanı yaşamak, duygusuzlaşmak anlamına gelmez. Sevinç de yaşanır, acı da; fakat ikisi de yük hâline gelmez. Çünkü yük, yaşanan duygudan değil, o duyguyla özdeşleşmekten doğar. Akışta olan bilinç, duyguyu görür ama “duygu olur” hâline geçmez. Böylece kızgınlık geçer, stres çözülür, gerginlik tutunacak zemin bulamaz.

Sonuçta gerçek sükûnet, koşulların değişmesiyle değil, bilincin yönünün değişmesiyle ortaya çıkar. Seçmekle meşgul olan bilinç daralır; olanı yaşayan bilinç genişler. Akışa bırakılan yaşam, bilgece bir sadelik kazanır. İnsan artık hayatla mücadele etmez; hayat, kendini insan üzerinden yaşar. Bu hâl, sessiz bir özgürlüktür ve gürültüye ihtiyaç duymaz.

Mahmut Turut – 2025, Edirne