Taraf Tutmak: Fenomen mi, Yük mü?

İnsan hayatın içinde yalnızca olanları yaşamaz, aynı zamanda olanlara anlam da yükler. Günlük hayatta karşılaşılan basit durumlar, zihnin devreye girmesiyle farklı bir boyut kazanır.

Televizyonda bir yarışma izlenir. İnsanlar yarışır, biri kazanır, biri kaybeder. Bu durumun kendisi bir fenomendir. Görülür ve yaşanır. Beden bu sürece tepki verir, heyecan oluşur, dikkat artar ve ilgi ortaya çıkar. Bunların hepsi doğal ve kendiliğinden gelişir.

Fakat bir noktadan sonra zihin devreye girer. İzlenen kişilerden biri diğerlerinden farklı hissedilir ve “bu daha iyi”, “bu kazanmalı” gibi düşünceler ortaya çıkar. Böylece kişi taraf tutmaya başlar. Artık sadece izleyen biri değildir, sürecin içinde bir taraf haline gelir.

Bu noktada yeni bir katman oluşur. Yarışma hâlâ fenomendir, fakat taraf tutmak zihnin ürettiği bir yorumdur. Bu yorum fark edilmediğinde kişi onunla özdeşleşir. Yarışmanın sonucu artık sadece bir sonuç olmaktan çıkar, kişinin iç dünyasını etkileyen bir duruma dönüşür. Desteklediği kişi kaybettiğinde hayal kırıklığı yaşanır, kazandığında ise yoğun bir sevinç oluşur.

Bu durumda yaşanan şey yalnızca olay değildir, zihnin kurduğu anlam da yaşanmaktadır. Yük bu noktada ortaya çıkar. Çünkü insan yalnızca olanı değil, olanın üzerine kurduğu anlamı da taşımaya başlar.

Bilinç yerinde olduğunda ise durum değişir. Kişi hem yarışmayı izlediğini hem de taraf tuttuğunu fark eder. Heyecanın oluştuğunu ve zihnin birini seçip ona anlam yüklediğini görür. Bu fark edişle birlikte yarışma, taraf tutma ve heyecan birbirinden ayrılır.

Bu ayrım olduğunda kişi bunların içinde kaybolmaz. Taraf tutma devam edebilir, heyecan yaşanabilir; fakat bunlar görülür. Görülen şeyle özdeşleşme olmaz ve bu nedenle yük oluşmaz.

Bu yüzden taraf tutmak tek başına bir sorun değildir. Sorun, taraf tutmanın fark edilmemesidir. Görülen taraf oyunun bir parçasıdır, görülmeyen taraf ise yük haline gelir.

İnsan hayatında pek çok durum bu şekilde işler. Olaylar olur, zihin yorum üretir ve insan bu yorumları yaşayabilir. Fakat bilinç devrede olduğunda bu yorumlar görülür ve yerli yerine oturur.

Sonuç olarak fenomen yaşanır, zihin yorum üretir ve bilinç görür. Görme varsa insan hem yaşar hem de kaybolmaz.

Mahmut Turut 2025