Tasarım Nesneden Önce Gelir

İsteme yetisinde nesnenin nedeni dışarıda değil, öznededir. Çünkü insan bir şeyi önce yapmaz; önce ister. İstemenin içinde bir yöneliş doğar, bu yönelişin içinde de bir tasarım oluşur. Daha sonra dış dünyada ortaya çıkacak şeyin ilk nedeni, işte bu iç tasarımdır. 

Bir ev önce zihinde kurulur, sonra dışarıda yapılır. Bir söz önce içte doğar, sonra dile gelir. Bir eylem önce öznenin yönelişinde belirir, sonra dünyada görünür olur. Bu yüzden isteme yetisinde tasarım, nesneden önce gelir. Nesne sonuçtur; tasarım ise nedendir. İsteme yalnızca arzu değildir. Aynı zamanda öznenin, dış dünyada ortaya çıkacak şeyi önce kendi içinde kurmasıdır. İnsan önce içte tasarlar, sonra dışta gerçekleştirir.

Sonuç olarak: Dışarıda görünen her nesnenin ya da eylemin gerisinde, önce öznenin içinde oluşmuş bir yöneliş ve tasarım vardır. Dış dünya çoğu zaman sonradan görünür olan şeydir; asıl başlangıç içeridedir.

Aksiyom: İsteyen özne önce tasarlar. Nesne, bu tasarımın dış dünyadaki görünüşüdür.

Mahmut Turut  2026